Sinoblaszek trujący (Chlorophyllum molybdites) należy do rodziny pieczarkowatych, jest jednak toksyczny dla ludzkiego organizmu i dla większości zwierząt. Z powodu wyglądu można go pomylić z innymi, jadalnymi gatunkami z tej rodziny, czyli z czubajką kanią oraz z czubajką czerwieniejącą. Sinoblaszek trujący jest silnie trujący grzyb, który powoduje najwięcej przypadków zatruć grzybami w Ameryce Północnej i na Florydzie. Prawdopodobnie jest to spowodowane łatwym myleniem go z jadalnymi grzybami oraz faktem, że jest to jeden z najczęstszych grzybów występujących na trawnikach i pastwiskach w USA z wyjątkiem wybrzeża północno-zachodniego.
Kluczowe wnioski
- Sinoblaszek trujący to silnie toksyczny grzyb z rodziny pieczarkowatych
- Występuje głównie we wschodniej części Ameryki Północnej
- Może być łatwo pomylony z jadalnymi gatunkami grzybów
- Powoduje najwięcej przypadków zatruć grzybami w USA i na Florydzie
- Nie występuje naturalnie w Polsce
Systematyka i Nazewnictwo
Sinoblaszek trujący to gatunek grzyba należący do rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae). Jego pełna nazwa systematyczna to Chlorophyllum molybdites (G. Mey.) Massee ex P. Syd. Został on po raz pierwszy zdiagnozowany w 1818 r. przez Georga Friedricha Wilhelma Meyera, który nadał mu nazwę Agaricus molybdites. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadali mu w 1900 r. G.E. Massee i Paul Sydow przenosząc go do rodzaju Chlorophyllum.
W języku polskim gatunek ten jest często nazywany sinoblaszkiem trującym, jednak ta nazwa nie jest spójna z nazwą naukową. Według rekomendacji Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego, prawidłowa nazwa powinna brzmieć czubajnik trujący. W internecie spotykane są też nazwy sinoblaszek zielonawy i czubajka zielonawa, jednak również one są niespójne z nazwą naukową.
Morfologia Sinoblaszka Trującego
Sinoblaszek trujący charakteryzuje się następującymi cechami morfologicznymi:
- Kapelusz o średnicy 10-22 cm, początkowo kulisty, później wypukły i w końcu rozpłaszczony, o białawej powierzchni pokrytej odstającymi łatkami o barwie od różowawej do brązowej.
- Blaszki początkowo białe, ale podczas dojrzewania zmieniające barwę na zielonawą.
- Trzon o wysokości 8-20 cm i grubości 1,5-3 cm, cylindryczny, lekko zwężający się ku wierzchołkowi, o powierzchni gładkiej lub bardzo drobno włóknistej, w kolorze od białego do brązowego. Występuje trwały, białawy pierścień z zielonawo-brązową dolną krawędzią.
- Zarodniki o rozmiarach 9-13 x 6-9 μm, migdałowatego lub elipsoidalnego kształtu, gładkie, grubościenne, hialinowe, barwiące się słabo zielonkawo w KOH, amyloidalne.
Występowanie i Siedlisko
Sinoblaszek trujący (Chlorophyllum molybdites) występuje głównie we wschodniej części Ameryki Północnej. Został również rozprzestrzeniony w Australii oraz niektórych państwach Europy. Niestety, w Polsce gatunek ten nie występuje naturalnie.
Preferowane siedliska sinoblaszka trującego to tereny wilgotne i nasłonecznione, takie jak łąki, trawniki, pola uprawne oraz otwarte tereny leśne. Owocniki tego grzyba pojawiają się pojedynczo lub w niewielkich grupach, od kwietnia do listopada.
Właściwości Trujące Sinoblaszka Trującego
Sinoblaszek trujący jest silnie toksyczny dla ludzi i zwierząt. Powoduje on najwięcej przypadków zatruć grzybami w Ameryce Północnej i na Florydzie, prawdopodobnie ze względu na jego łatwe pomylenie z jadalnymi gatunkami. Objawy zatrucia występują głównie w przewodzie pokarmowym i obejmują silne wymioty, biegunkę i bóle brzucha, pojawiające się 1-3 godziny po spożyciu. Chociaż takie zatrucia mogą być ciężkie, do tej pory nie zanotowano w USA śmiertelnych przypadków.
Niektóre substancje wyizolowane z sinoblaszka trującego wykazują właściwości cytotoksyczne względem komórek nowotworowych żołądka. Badania naukowe wskazują, że ten toksyczny grzyb może mieć potencjalne zastosowanie w medycynie, jednak ze względu na swoje silne właściwości trujące, nie jest on wykorzystywany w praktyce.
| Objawy Zatrucia Sinoblaszkiem Trującym | Substancje Bioaktywne w Sinoblaszku Trującym |
|---|---|
| – Silne wymioty – Biegunka – Bóle brzucha – Pojawiające się 1-3 godziny po spożyciu |
– Związki cytotoksyczne – Właściwości przeciwnowotworowe – Potencjalne zastosowanie w medycynie |
„Chociaż zatrucia sinoblaszkiem trującym mogą być ciężkie, do tej pory nie zanotowano śmiertelnych przypadków w Stanach Zjednoczonych.”
Sinoblaszek Trujący a Gatunki Podobne
Sinoblaszek trujący może być mylony z jadalnymi gatunkami grzybów, takimi jak czubajka kania (Macrolepiota procera), czubajnik czerwieniejący (Chlorophyllum rhacodes) czy czubajka gwiaździsta (Macrolepiota konradii). Najbardziej charakterystyczną cechą odróżniającą go od tych grzybów są zielonkawe blaszki i zielony wysyp zarodników. Możliwe jest to jednak do stwierdzenia tylko na dojrzałych owocnikach, które już wytwarzają zielone zarodniki nadające blaszkom zielonkawy kolor.
| Gatunek | Kapelusz | Blaszki | Trzon |
|---|---|---|---|
| Sinoblaszek trujący (Chlorophyllum molybdites) | Biały, z odstającymi łatkami | Początkowo białe, później zielonkawe | Biały do brązowego, ze stałym pierścieniem |
| Czubajka kania (Macrolepiota procera) | Biały, z łuskowatą powierzchnią | Białe | Długi, cienki, z ruchomym pierścieniem |
| Czubajnik czerwieniejący (Chlorophyllum rhacodes) | Biały, z różowawymi łatkami | Białe, później różowiejące | Biały, z trwałym pierścieniem |
| Czubajka gwiaździsta (Macrolepiota konradii) | Biały, z drobniejszymi łuskami | Białe | Długi, smukły, z ruchomym pierścieniem |
Sinoblaszek Trujący w Przyrodzie
Sinoblaszek trujący jest grzybem saprotroficznym, który występuje na ściółce w lasach liściastych i sosnowych, szczególnie na ich obrzeżach oraz na niewielkich polankach. Pojawia się on już w kwietniu i występuje do listopada. Niektóre substancje wyizolowane z tego grzyba wykazują właściwości cytotoksyczne względem komórek nowotworowych żołądka, co może sugerować potencjalne zastosowanie w medycynie.
Jednak ze względu na silne właściwości toksyczne, sinoblaszek trujący nie ma żadnych praktycznych zastosowań, a jego spożycie powoduje ciężkie zatrucia u ludzi i zwierząt. Dlatego też w przyrodzie pełni on rolę organizmu saprotroficznego, rozkładającego obumarłą materię organiczną, przyczyniając się do obiegu składników odżywczych w ekosystemie.
Wniosek
Sinoblaszek trujący (Chlorophyllum molybdites) to silnie toksyczny grzyb należący do rodziny pieczarkowatych, występujący głównie we wschodniej części Ameryki Północnej, ale także w niektórych państwach Europy i Australii. W Polsce gatunek ten nie występuje naturalnie. Ze względu na podobieństwo do jadalnych gatunków, sinoblaszek trujący powoduje najwięcej przypadków zatruć grzybami w Ameryce Północnej i na Florydzie.
Objawy zatrucia obejmują silne dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Chociaż takie zatrucia mogą być ciężkie, do tej pory nie odnotowano w USA śmiertelnych przypadków. Pomimo że niektóre substancje z sinoblaszka trującego wykazują właściwości cytotoksyczne, grzyb ten nie ma żadnych praktycznych zastosowań ze względu na swoje silne właściwości trujące.
Dlatego należy zachować szczególną ostrożność przy identyfikacji i zbiorze grzybów w polskich lasach, aby uniknąć pomyłki z tym niebezpiecznym gatunkiem.
