Długoszpar, znany również jako rekin olbrzymi, żarłacz olbrzymi lub rekin słoneczny, to gatunek rekina z rodziny długoszparowatych. Cechy charakterystyczne długoszpara to potężnie zbudowane, wrzecionowate ciało, krótki pysk z szerokim otworem gębowym wyposażonym w liczne małe zęby, a także pięć par bardzo długich szczelin skrzelowych. Gatunek ten jest przystosowany do odcedzania planktonu z wody i jest klasyfikowany jako jeden z trzech znanych gatunków rekinów planktonożernych, obok rekina wielorybiego i rekina wielkogębowego. Długoszpar jest największym występującym na świecie reprezentantem gromady chrzęstnoszkieletowych.
Najważniejsze informacje
- Długoszpar jest jednym z największych rekinów na świecie, osiągających długość do 12,27 metrów.
- Gatunek ten jest przystosowany do odcedzania planktonu z wody, co czyni go jednym z trzech znanych rekinów planktonożernych.
- Długoszpar jest gatunkiem kosmopolitycznym, występującym w chłodnych i umiarkowanych wodach oceanicznych.
- Pomimo imponujących rozmiarów, długoszpar jest całkowicie niegroźny dla człowieka.
- Niestety, długoszpar jest gatunkiem zagrożonym wyginięciem z powodu nadmiernej historycznej eksploatacji.
Systematyka i Klasyfikacja Naukowa
Długoszpar (Cetorhinus maximus) należy do królestwa zwierząt, typu strunowców, podtypu kręgowców, gromady chrzęstnoszkieletowych, podgromady spodoustych, rzędu lamnokształtnych oraz rodziny długoszparowatych (Cetorhinidae). Gatunek ten jest jedynym żyjącym przedstawicielem rodzaju Cetorhinus. W zapisie kopalnym długoszpar znany jest z okresu miocenu, a być może nawet oligocenu. Istnieją liczne synonimy tej ryby, m.in. Squalus maximus, Halsydrus maximus, Selache maxima, Selache maximum czy Squalus gunnerianus.
| Klasyfikacja Naukowa | Poziom |
|---|---|
| Królestwo | Animalia |
| Typ | Chordata |
| Podtyp | Vertebrata |
| Gromada | Chondrichthyes |
| Podgromada | Elasmobranchii |
| Rząd | Lamniformes |
| Rodzina | Cetorhinidae |
| Rodzaj | Cetorhinus |
| Gatunek | Cetorhinus maximus |
Długoszpar jest jedynym żyjącym przedstawicielem rodzaju Cetorhinus.
Występowanie i Zasięg Geograficzny
Długoszpar jest gatunkiem kosmopolitycznym, występującym w chłodnych i umiarkowanie ciepłych wodach oceanicznych półkuli północnej i południowej. Preferuje wody umiarkowane, rzadko jest notowany w ciepłych, tropikalnych rejonach. Chętnie migruje na duże odległości, przemieszczając się w pobliżu wybrzeży, ale również daleko w głąb otwartych oceanów, schodząc nawet na głębokość 2000 metrów. Długoszpary spotykane są w Oceanie Atlantyckim, Indyjskim oraz Spokojnym.
| Ocean | Zasięg Występowania |
|---|---|
| Atlantycki | Od Morza Norweskiego po Cieśninę Magellana |
| Indyjski | Od Zatoki Perskiej po Australię |
| Spokojny | Od Alaski po Nową Zelandię |
Długoszpar jest zatem szeroko rozpowszechnionym gatunkiem, zasiedlającym wody umiarkowanych i chłodnych regionów oceanicznych na obu półkulach. Jego zdolność do migracji na duże odległości umożliwia mu swobodne przemieszczanie się pomiędzy różnymi akwenami.
Cechy Charakterystyczne Długoszpara
Długoszpar jest imponujący pod względem fizycznym – ma masywne, wrzecionowate ciało, które może dochodzić do 12,27 metrów długości, czyniąc go jednym z największych rekinów na świecie. Jego grzbiet przybiera barwę brązowoszarą lub czarną, a spód jest jaśniejszy, najczęściej biały.
Jedną z najbardziej charakterystycznych cech długoszpara są długie, szczelinowate szczeliny skrzelowe, sięgające aż na brzuszną stronę jego ciała. Ponadto, gatunek ten posiada krótki pysk z szerokim otworem gębowym, wyposażonym w liczne, drobne, stożkowate zęby.
Długoszpar ma również dwie płetwy grzbietowe, przy czym pierwsza z nich jest znacznie większa od drugiej. Wzdłuż trzonu ogona widoczny jest kil, a jego płetwa ogonowa ma asymetryczną, półksiężycowatą budowę.
Biologia i Zachowania Długoszpara
Długoszpary prowadzą głównie towarzyszący tryb życia, pływając pojedynczo, w parach lub w większych grupach, liczących nawet kilkaset osobników. Są to ryby jajożyworodne, a ciąża u samic trwa 12-36 miesięcy, po czym rodzą one jedno lub dwa młode, mierzące około 1,5 metra długości.
Dojrzałość płciową długoszpary osiągają w wieku 6-13 lat, przy długości ciała 4-7 metrów. Te imponujące rozmiarami rekiny mogą żyć ponad 50 lat. Ich głównym pożywieniem jest plankton, który są w stanie filtrować w ilości nawet 2000 ton wody na godzinę.
Gatunek ten jest uznawany przez IUCN za zagrożony wyginięciem z powodu powolnego wzrostu, późnego dojrzewania i długiego okresu ciąży. Pomimo swoich rozmiarów, długoszpar jest całkowicie niegroźny dla człowieka.
Długoszpar a Człowiek
Długoszpar, pomimo swoich imponujących rozmiarów, jest całkowicie niegroźny dla człowieka. Przeciwnie, to człowiek stanowi zagrożenie dla tego gatunku. W przeszłości długoszpary były obiektem polowań, ze względu na smaczne mięso, szczególnie wędzone.
Obecnie długoszpar jest uznawany za gatunek zagrożony wyginięciem. Zostało to spowodowane nadmierną eksploatacją tego gatunku, a także powolnym tempem rozrodu i dojrzewania. Z tego względu, długoszpar objęty jest ochroną prawną, a Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) przypisała mu status gatunku narażonego na wyginięcie (kategoria VU).
Współcześnie, długoszpary są chronione, a nurkowanie z tymi olbrzymimi rekinami stało się atrakcją turystyczną.
Wniosek
Długoszpar, jeden z największych rekinów na Ziemi, to fascynujący gatunek, którego biologia i ekologia przez długi czas pozostawały słabo poznane. Dzięki rozwojowi badań naukowych, wiemy obecnie więcej o tym olbrzymie mórz i oceanów – jego systemie pokarmowym, zachowaniach, rozrodzie czy zasięgu występowania.
Niestety, długoszpar jest również gatunkiem zagrożonym wyginięciem, głównie z powodu nadmiernej, historycznej eksploatacji przez człowieka. Obecnie jest on objęty ochroną prawną, a nurkowanie z tymi rekinami stało się atrakcją turystyczną, przyczyniającą się do lepszego poznania i ochrony tego wyjątkowego gatunku.
Zachowanie długoszpara i innych rekinów jest kluczowe dla równowagi ekosystemów morskich, dlatego też ich ochrona powinna być priorytetem.
