Szukaj
Close this search box.

Rekin Wielkogębowy

rekin wielkogębowy

Spis treści

Rekin wielkogębowy (Megachasma pelagios) to gatunek morskiej ryby lamnokształtnej, jedyny żyjący przedstawiciel rodziny Megachasmidae i rodzaju Megachasma. Został on odkryty dopiero w 1976 roku, co czyni go jednym z bardziej sensacyjnych odkryć XX-wiecznej ichtiologii. Do sierpnia 2015 roku odnotowano zaledwie 102 osobniki tego gatunku. Rekin ten jest obok długoszpara i rekina wielorybiego jednym z trzech poznanych planktonożernych gatunków rekinów. Posiada on długie, masywne, zwężające się ku tyłowi ciało z dużą tępo zakończoną głową oraz bardzo duży otwór gębowy. Wielkość rekina wielkogębowego jest cechą dymorfizmu płciowego, przy czym samice są nieco większe od samców.

Kluczowe Wnioski

  • Rekin wielkogębowy to gatunek morskiej ryby lamnokształtnej, jedyny żyjący przedstawiciel rodziny Megachasmidae i rodzaju Megachasma.
  • Został on odkryty dopiero w 1976 roku, co czyni go jednym z bardziej sensacyjnych odkryć XX-wiecznej ichtiologii.
  • Rekin ten jest obok długoszpara i rekina wielorybiego jednym z trzech poznanych planktonożernych gatunków rekinów.
  • Posiada on długie, masywne, zwężające się ku tyłowi ciało z dużą tępo zakończoną głową oraz bardzo duży otwór gębowy.
  • Wielkość rekina wielkogębowego jest cechą dymorfizmu płciowego, przy czym samice są nieco większe od samców.

Odkrycie i Taksonomia

Pierwszy okaz rekina wielkogębowego został schwytany 15 listopada 1976 roku przez statek Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych – „AFB-14″ – 40 kilometrów od wybrzeża wyspy Kāneʻohe na Hawajach. Osobnik ten, którego długość ciała wynosiła 4,5 metra, a masa 750 kg, zaplątał się w linę dryfkotwy. Po zbadaniu przez Leightona Taylora, amerykańskiego specjalistę od hawajskich spodoustych, okazało się, że jest to nieznany wcześniej gatunek rekina.

Takson ten opisany został w 1983 roku przez Leightona Taylora, Leonardo Compagno i Paula Struthsakera jako Megachasma pelagios. Nazwa rodzajowa jest połączeniem greckich słów „mega” (wielki) i „chasma” (otwór gębowy, otwarte usta), a epitet gatunkowy pelagios pochodzi od greckiego słowa oznaczającego „pochodzący z otwartego morza”. Oprócz gatunku typowego M. pelagios, na podstawie skamieniałych zębów wyróżniono jeszcze dwa gatunki rodzaju Megachasma: M. applegatei oraz eoceński gatunek M. alisonae.

Rekin Wielkogębowy – Biologia i Cechy Morfologiczne

Rekin wielkogębowy posiada długie, masywne, zwężające się ku tyłowi ciało z dużą, tępo zakończoną głową. W szczęce i w żuchwie znajduje się kilkadziesiąt (zwykle około 50) rzędów bardzo małych i gęsto usianych zębów, z których jedynie pierwsze trzy zęby w każdym z rzędów są funkcjonalne. Samice posiadają mniej zębów niż samce. Rekin ten ma heterodontyczne uzębienie – z przodu pyska znajdują się proste ostre zęby o stożkowatym kształcie, dalej po bokach zęby stają się większe i mocno zakrzywione do tyłu (haczykowate), a na samym tyle znajdują się płaskie zęby posiadające proporcjonalnie dużą podstawę.

Duży język pokryty jest wieloma drobnymi ostrymi ząbkami śluzowymi. Wokół otworu gębowego umiejscowione są duże mięsiste wargi. Rekin posiada pięć równych szerokich szczelin skrzelowych, a jego łuki skrzelowe wyposażone są w wyrostki filtracyjne służące do filtrowania planktonu. Barwa grzbietu rekina wielkogębowego jest ciemnoszara, niebieskoczarna lub brązowoczarna, a spód biały.

Środowisko Naturalne i Zasięg Występowania

Rekin wielkogębowy zamieszkuje wszystkie oceany, głównie do zwrotnika raka na północy i do zwrotnika koziorożca na południu, choć rzadziej wpływa do strefy podzwrotnikowej i sporadycznie umiarkowanej. Bytuje zarówno w płytkich wodach przybrzeżnych, jak i w głębinach otwartego oceanu, gdzie notowano jego występowanie na głębokościach nawet do 4500 metrów. Najczęściej obserwowany jest u wybrzeży Filipin, Chin, Tajwanu i Japonii. Naukowcy uważają, że większość udokumentowanych rekinów z tego gatunku to zwierzęta, które zaplątały się w sprzęt połowowy lub takie, które przypadkowo utknęły na mieliźnie.

Zachowania i Tryb Życia

Rekin wielkogębowy wykazuje dobowe pionowe migracje, podążając za ławicami kryla. W ciągu dnia przebywa w głębszych partiach oceanu, a w nocy podpływa bliżej powierzchni. W diecie rekina dominuje plankton, ale żywi się również drobnymi rybami, skorupiakami i meduzami. Pobiera pokarm pływając z otwartym pyskiem i nabierając do niego wody, a następnie odfiltrowując z niej zdobycz. Jest to jeden z trzech poznanych planktonożernych gatunków rekinów, obok długoszpara i rekina wielorybiego.

Rekin wielkogębowy jest jajożyworodny, a do rozrodu przystępuje na jesień. U młodych występuje zjawisko kanibalizmu przed urodzeniem.

Cecha Opis
Migracje Dobowe pionowe migracje, podążając za ławicami kryla
Dieta Dominacja planktonu, ale także małe ryby, skorupiaki, meduzy
Sposób żywienia Pływanie z otwartym pyskiem, nabieranie wody i odfiltrowanie pokarmu
Rozród Jajożyworodny, rozród na jesień, kanibalizm młodych przed narodzeniem

Filogeneza i Ewolucja

Analiza filogenetyczna wykazała, że rekin wielkogębowy nie jest blisko spokrewniony z długoszparem, co wskazuje, że cechy takie jak podobieństwo w sposobie pobierania i filtracji pokarmu u obu gatunków powstały w wyniku ewolucji konwergentnej. Naukowcy uznali, że Megachasma tworzy monofiletyczny klad i wraz z Cetorhinus pochodzi od wspólnego przodka. Megachasma zajmuje pośrednią pozycję na drzewie ewolucyjnym lamnokształtnych, obok zaawansowanych rodzajów Alopias, Lamna, Carcharodon, Isurus, Cetorhinus i bardziej bazalnych Pseudocarcharias, Odontaspis, Carcharias i Mitsukurina.

Wniosek

Rekin wielkogębowy to fascynujący, rzadko obserwowany gatunek rekina, który zamieszkuje głębiny oceaniczne na całym świecie. Jego unikalną cechą jest ogromny otwór gębowy, który wykorzystuje do filtrowania planktonu z pobieranej wody. Mimo iż od jego odkrycia w 1976 roku udokumentowano zaledwie 102 osobniki, gatunek ten został uznany przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody za znajdujący się w kategorii najmniejszej troski.

Dalsze badania nad biologią i ekologią tego rekina będą niezwykle ważne dla zrozumienia funkcjonowania głębinowych ekosystemów morskich. Jego niezwykła budowa, zachowania i rola w łańcuchu pokarmowym dostarczą cennych informacji na temat funkcjonowania oceanicznych ekosystemów. Ochrona tego gatunku i jego środowiska naturalnego to kluczowe zadanie, aby zachować różnorodność biologiczną naszych mórz i oceanów.

Rekin wielkogębowy to prawdziwy skarb przyrody, który nadal kryje wiele tajemnic. Dalsze badania i monitorowanie populacji tego rekina pozwolą lepiej zrozumieć, w jaki sposób te unikalne zwierzęta adaptują się do życia w głębinach oceanicznych oraz jaką rolę odgrywają w utrzymaniu równowagi ekologicznej. Ochrona tego gatunku powinna być priorytetem dla wszystkich miłośników i badaczy fauny morskiej.

FAQ

Kiedy został odkryty rekin wielkogębowy?

Rekin wielkogębowy (Megachasma pelagios) został odkryty dopiero w 1976 roku, co czyni go jednym z bardziej sensacyjnych odkryć XX-wiecznej ichtiologii.

Ile osobników tego gatunku zostało do tej pory odnotowanych?

Do sierpnia 2015 roku odnotowano zaledwie 102 osobniki tego gatunku.

Jakie cechy morfologiczne charakteryzują rekina wielkogębowego?

Rekin wielkogębowy posiada długie, masywne, zwężające się ku tyłowi ciało z dużą, tępo zakończoną głową oraz bardzo duży otwór gębowy. Samice są nieco większe od samców.

Gdzie występuje rekin wielkogębowy?

Rekin wielkogębowy zamieszkuje wszystkie oceany, głównie do zwrotnika raka na północy i do zwrotnika koziorożca na południu, choć rzadziej wpływa do strefy podzwrotnikowej i sporadycznie umiarkowanej. Najczęściej obserwowany jest u wybrzeży Filipin, Chin, Tajwanu i Japonii.

Jaki tryb życia prowadzi rekin wielkogębowy?

Rekin wielkogębowy wykazuje dobowe pionowe migracje, podążając za ławicami kryla. W ciągu dnia przebywa w głębszych partiach oceanu, a w nocy podpływa bliżej powierzchni. W jego diecie dominuje plankton, ale żywi się również drobnymi rybami, skorupiakami i meduzami.

Jak kształtowała się ewolucja rekina wielkogębowego?

Analiza filogenetyczna wykazała, że rekin wielkogębowy nie jest blisko spokrewniony z długoszparem, a cechy takie jak podobieństwo w sposobie pobierania i filtracji pokarmu u obu gatunków powstały w wyniku ewolucji konwergentnej. Naukowcy uznali, że Megachasma tworzy monofiletyczny klad i wraz z Cetorhinus pochodzi od wspólnego przodka.

Jaki jest status ochronny rekina wielkogębowego?

Mimo iż od jego odkrycia w 1976 roku udokumentowano zaledwie 102 osobniki, gatunek ten został uznany przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody za znajdujący się w kategorii najmniejszej troski.

Powiązane artykuły

Ropucha Szara

Ropucha szara to jeden z najbardziej rozpowszechnionych płazów w Polsce. Występuje powszechnie w lasach, parkach i innych środowiskach naturalnych, stanowiąc ważny element lokalnych ekosystemów. Jej obecność w różnych siedliskach świadczy...

Read more

Mrówkowate

Mrówkowate to fascynująca grupa owadów, która jest powszechnie występująca w naszym otoczeniu. W tym artykule zagłębimy się w ich niezwykły świat, poznamy ich biologię, ekologię oraz znaczenie dla środowiska naturalnego....

Read more